İhalelerde Model-Yıl Şartı Belirtmek Rekabeti Etkiler mi? - 2026/UH.I-1120

 

2026/UH.I-1120 - Karar Tarihi: 15.04.2026

📌 Olay

    Kamu İhale Kurumu tarafından incelenen olayda, bir belediye tarafından gerçekleştirilen çöp kamyonu kiralama hizmet alımı ihalesinde, teknik şartnamede yer alan araç model yılı şartının mevzuata uygun olup olmadığı değerlendirilmiştir.

    İhale kapsamında idare, kiralanacak tüm araçların en az 2023 model ve üzeri olmasını zorunlu tutmuştur.

⚖️ Başvuru Sahibinin İddiası

    Başvuru sahibi özetle;

• Araçların model yılının yüksek belirlenmesinin rekabeti daralttığını
• Daha eski ancak iş görebilir araçların ihaleye katılımının engellendiğini
• Bu durumun kamu kaynaklarının verimli kullanılmasına aykırı olduğunu
• Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne de uygun olmadığını

ileri sürmüştür.

🔍 KİK İncelemesi ve Tespitler

    Kamu İhale Kurumu tarafından yapılan incelemede;

• İhale kapsamında toplam 7 adet çöp kamyonu kiralanacağı
• Tüm araçlar için en az 2023 model olma şartı getirildiği
• Bu şartın araçlar arasında herhangi bir ayrım yapılmadan uygulandığı
• İdare tarafından bu şartın neden gerekli olduğuna ilişkin somut bir gerekçe sunulmadığı

tespit edilmiştir.

📊 Hukuki Değerlendirme

    KİK kararında özellikle şu mevzuat hükümleri esas alınmıştır:

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu

• Madde 5: Rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanılması
• Madde 12: Teknik şartnamelerin rekabeti engelleyici olmaması

Cumhurbaşkanlığı 2024/7 Tasarruf Tedbirleri Genelgesi

• Yeni araç yerine ekonomik olan eski araçların tercih edilmesi
• Kamu kaynaklarının verimli kullanılması zorunluluğu

    Bu kapsamda Kurul;

👉 Araç model yılı şartının rekabeti daraltıcı nitelikte olduğunu

👉 İdarelerin teknik şartname hazırlarken gereksiz sınırlama getiremeyeceğini

👉 İhtiyacı karşılayacak optimum çözümün esas alınması gerektiğini

açık şekilde ortaya koymuştur.

🚨 Kritik Nokta:

    Kararın en önemli mesajı şudur: Daha yeni model araç istemek = daha iyi ihale sonucu demek değildir

Eğer;

• Bu şart teknik olarak zorunlu değilse
• Daha eski araçlar da ihtiyacı karşılayabiliyorsa
• Rekabeti daraltıyorsa

Bu tür şartlar mevzuata aykırı kabul edilir.

❗ Sonuç (KİK Kararı)

    Kamu İhale Kurumu;

• Araçların en az 2023 model olması şartının rekabeti engellediğine
• Bu düzenlemenin kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkesine aykırı olduğuna

Karar vermiştir. Sonuç olarak, İhalenin iptaline karar verilmiştir.

💡 Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

    Bu karar, uygulama açısından çok net dersler veriyor:

• Teknik şartnamede gereksiz sınırlama yapılmamalıdır.
• Model yılı gibi kriterler mutlaka gerekçelendirilmelidir.
• Rekabeti daraltan şartlardan kaçınılmalıdır.
• Kamu alımlarında “en yeni” değil “en uygun” esas alınmalıdır.
• Tasarruf tedbirleri mutlaka dikkate alınmalıdır.

KİK Kararının Tam Metnini Aç

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No : 2026/016 Gündem No : 42 Karar Tarihi : 15.04.2026 Karar No : 2026/UH.I-1120 BAŞVURU SAHİBİ: İmparator Oto Alım Satım Loj. Taş. Dış Tic. Ltd. Şti., İHALEYİ YAPAN İDARE: Ayvalık Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/256766 İhale Kayıt Numaralı “Temizlik İşleri Müdürlüğü Tarafından 250 Gün Süre İle Çöp Kamyonu Kiralanması Hizmet Alım İşi” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Ayvalık Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 10.03.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Temizlik İşleri Müdürlüğü Tarafından 250 Gün Süre İle Çöp Kamyonu Kiralanması Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak İmparator Oto Alım Satım Loj. Taş. Dış Tic. Ltd. Şti.nin 04.03.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 25.03.2026 tarih ve 211652 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.03.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/867 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İhale konusu iş kapsamında 7 araç çalıştırılacağı ve araçların en az 2023 model ve üzeri olma şartının getirildiği, araçların model yıllarının yüksek belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, ihalede rekabet sağlanamayacağı ve kamu zararının oluşacağı, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’ne aykırı olduğu, 2) Teknik Şartname’nin 7.4’üncü ve 8.7’inci maddesinde yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, yüklenici kusurundan kaynaklı olmayan, idarenin gerekli önlemleri almaması veya kullanıcı hatasından kaynaklanan kazalar sebebiyle sigortanın hasar ödememesi halinde oluşacak ödemeler, tazminat ve zararların sorumlusuna değil yükleniciye yüklenmesi düzenlemesinin kanuna ve anayasaya aykırılık teşkil ettiği, Teknik Şartname’de sürücü hatasından kaynaklanmayan durumlarda sigorta şirketleri veya üçüncü şahıslar tarafından açılacak her türlü dava, zarar ve ziyan taleplerine karşı yüklenicinin sorumlu olacağı, yüklenici tarafından sigorta yaptırılmış olsa bile, idarenin alması gereken önlemleri almaması veya aracı kullanan personelin kusurlu olması halinde doğabilecek her türlü zarar ve ziyanın sorumlusuna değil yükleniciye bırakılmasının doğru ve yerinde olmadığı, 3) Teknik Şartname’nin 7.1’inci maddesinde yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, sözleşme imzalanması öncesinde kanunla belirlenmiş olan belgelerin dışında belge sunulmasının istenmesinin mevzuata aykırı olduğu, özellikle üst yapılı araçların montaj tarihinde kesilmiş faturasının sözleşme safhasında, sözleşme imzalanmadan önce, sunulmasının istenilmesinin uygun olmadığı, sözleşme safhası ifadesinin belirtilen işin sözleşme imzalanmadan önce gerçekleştirilmesini kapsadığı, 4) Teknik Şartname’nin 9.7’nci maddesinde “…7) Hak edişlerde yapılabilecek hatalardan dolayı yükleniciye fazla ödenen miktarlar yüklenicinin istihkakından kesilir. Sayıştay ve İçişleri Bakanlığınca yapılan denetimlerde çıkarılacak fazla ödemeler yüklenicinin o işe ait teminatından kesilir.” düzenlemesinin yer aldığı, mevzuatta hangi hallerde yüklenicinin teminatının gelir kaydedileceği ve kesinti yapılacağının hüküm altına alındığı, başka kurum ve kuruluşlarca işlem tesis edilerek sonucunun yüklenicinin kesin teminatından kesileceği hususunun tek taraflı bir işlem olduğu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesine aykırılık arz ettiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü, Anılan Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir. İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez. ...” hükmü, 17 Mayıs 2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleriyle İlgili 2024/7 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Kapsam” başlıklı bölümünde “10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetveller kapsamındaki kamu idareleri ve bu idarelere bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları ile il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler, özelleştirme kapsam ve programına alınmış hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tabi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları (TBMM Başkanlığı Genel Sekreterliği hariç) kendi bütçeleri veya tasarruflarındaki diğer kaynaklardan yapacakları yurt içi ve yurt dışı harcamaları ile taşınır ve taşınmazlarının kullanılmasında aşağıdaki tedbirlere uyacaklardır. ...” düzenlemesi, Aynı Genelge’nin “Resmî Taşıtların Edinilmesi ve Kullanılması” başlıklı bölümünde “… Bu Genelge kapsamında edinimine izin verilen taşıtlar, kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle temin edilecektir. Hizmet aracı olarak kullanılacak taşıtlarda baz veya standart donanımlı, yerli ve elektrikli, binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 1600 cc ve altındaki motor hacimli, işletme maliyetleri düşük ve ekonomik olan taşıtlar tercih edilecektir. Ayrıca hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir. …” düzenlemesi yer almaktadır. Birim fiyat teklif cetveli aşağıda yer verildiği şekilde düzenlenmiştir. A2 B3 Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 7 Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı5 1 7+1 m3 Kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı, Motor Gücü En Düşük 110 KW, Dizel Motorlu, Klimalı, En Az 2023 Model Çöp Kamyonu adet x gün 1.500 2 15+1 m3 Kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı, Motor Gücü En Düşük 240 KW, Dizel Motorlu, Klimalı, En Az 2023 Model Çöp Kamyonu adet x gün 250 Toplam Tutar (KDV Hariç) Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 250 (İkiYüzElli) gündür 9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Şartnamenin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “Ayvalık Belediyesi sorumluluk sınırlarındaki sokak, cadde, bulvarların ve kırsal mahallelerin evsel nitelikli katı atıkların toplanması ve nakli, cadde ve sokaklarda terk edilmiş ot ve dalların toplanması, katı atık aktarma istasyonuna nakli, boş arsaların, semt pazarlarının temizlenmesine yönelik Kiralanacak araçların çalışma prensipleri, genel ve teknik özelliklerini kapsar.” düzenlemesi, “İşin süresi” başlıklı 2’nci maddesinde “Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 7 takvim günü içerisinde araçlar teslim edilecek ve araçların idare tarafından teslim alınmasından itibaren 250 gündür. İşin Bitiş Süresi 31.12.2026'yı geçemez.” düzenlemesi, “Araçların Çalıştırılmasına Yönelik Hususlar” başlıklı 6’ncı maddesinde “…İhale Kapsamında İstenen Araçlar; Sıra No Cinsi Birim Miktar Araç Sayısı 1 Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kamyonu En Az 7+1 M3 Hacimli (6 Adet) Adet X Gün 6 X 250 1500 6 2 Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kamyonu En Az 15+1 M3 Hacimli (1 Adet) Adet X Gün 1X 250 250 1 Ayvalık Belediyesi Tarafından İstenen Araç Teknik Özellikleri Aracın İsmi Aracın Teknik Özellikleri Hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonu en az 7+1 m3 kapasiteli ) En az 7+1 m3 en fazla 9+1 m3 hacminde, dizel yakıtl , en az 110 KW gücünde, hidrolik sıkıştırmalı kasaya sahip olacak. Model yılı en az 2023 model ve üzeri olacaktır. Hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonu en az 15+1 m3 kapasiteli ) En az 15+1 m3 e hacminde, dizel yakıtlı , en az 240 KW gücünde, hidrolik sıkıştırmalı kasaya sahip olacak. Model yılı en az 2023 model ve üzeri olacaktır. ”düzenlemesine yer verilmiştir. Başvuruya konu ihalenin Ayvalık Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından açık ihale usulüyle elektronik ortamda gerçekleştirilen “Temizlik İşleri Müdürlüğü Tarafından 250 Gün Süre İle Çöp Kamyonu Kiralanması Hizmet Alım İşi” olduğu, ihalede 17 adet doküman indirildiği ve 12 istekli tarafından teklif sunulduğu, söz konusu ihalenin Paşa Hizmet İnş. Oto. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak da Bintem Taşımacılık Gıda Tur. İnş. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin belirlendiği, başvuru sahibinin iddiasının ise ihale dokümanına yönelik olduğu anlaşılmıştır. İhale dokümanında yer alan bilgilerden başvuruya konu ihale kapsamında 250 gün süresince 7 adet çöp kamyonunun kiralanacağı anlaşılmaktadır. Teknik Şartname’de, kiralanacak çöp kamyonlarının en az 2023 model ve üzeri olması talep edilmektedir. Başvuru sahibi tarafından ihale konusu iş kapsamında 7 araç çalıştırılacağı ve araçların en az 2023 model ve üzeri olma şartının getirildiği, araçların model yıllarının yüksek belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, ihalede rekabet sağlanamayacağı ve kamu zararının oluşacağı, ayrıca Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’ne aykırı olduğu iddia edilmekte olup; idarece başvuru sahibinin şikayet başvurusuna herhangi bir cevap verilmediği, ihale dokümanı kapsamında, çalıştırılacak tüm araçların herhangi bir ayırıma gidilmeden 2023 model ve üzeri olmasının istenildiği görülmüştür. Yukarıda aktarılan 4734 sayılı Kanun hükümleri ile ilgili ikincil mevzuat düzenlemelerinden idarelerin bu Kanun kapsamında gerçekleştirdiği ihalelerde; rekabeti, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, ihale konusu işin teknik ayrıntılarını ve şartlarını belirtmek üzere idarelerce hazırlanan teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olmasının, rekabeti engelleyici hususlar içermemesinin ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlamasının zorunlu olduğu, başvuruya konu ihalede bahse konu temel ilkelerin uygulanabilirliği adına araçların özelliklerine uygun olarak model yıllarının belirlenmesinin uygun olacağı anlaşılmıştır. 17 Mayıs 2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleriyle İlgili 2024/7 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanmasına, bürokratik işlemlerin azaltılmasına ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına ilişkin tedbirlere yer verilmiş olup söz konusu tedbirlere göre hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine, ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla, model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilmesi gerekmektedir. Söz konusu mevzuat hükümleri ile açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, kiralamaya konu çöp kamyonlarının 2023 model ve üzeri olması gerektiği yönündeki Teknik Şartname düzenlemesinin rekabeti engeller nitelikte olduğu ve mevzuata uygun olmayacağı; idarece başvuru sahibinin şikayet başvurusuna herhangi bir cevap verilmediği, ayrıca işin niteliği gereği talep edilen model yılı şartının zorunlu olmadığı, idarece herhangi bir cevap verilmediği ve ihale dokümanında da söz konusu model yılına ilişkin objektif verilere de dayandırılarak gerekçelendirmenin yapılmadığı, çalıştırılacak tüm araçların herhangi bir ayırıma gidilmeden 2023 model ve üzeri olmasının istenildiği, kamu alım süreçlerinde idarelerden beklenenin ihtiyacı karşılayacak optimum kalitedeki malı/hizmeti en uygun fiyata temin etmek olduğu, dolayısıyla anılan düzenlemelerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlama ilkesi ile de bağdaşmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. …” hükmü, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez. Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez. Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü, Aynı Kanun’un “Hizmet sunucularının sorumluluğu” başlıklı 34’üncü maddesinde “Hizmet sunucuları taahhütleri çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır. Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü, Aynı Şartname’nin “Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici, (a) İşlerin yürütülmesine, tamamlanmasına ve işlerde olabilecek kusurların düzeltilmesine ilişkin olarak bütün kanun, KHK, tüzük, yönetmelik, kararname, genelge, tebliğ ve diğer ilgili mevzuata, (b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” hükmü, “Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde; (a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak, (b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır. Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” hükmü, “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır. Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir. Hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilir. Düzenlenen sigorta poliçelerinde, idare işveren sıfatıyla, yüklenici ise işi gerçekleştiren sıfatıyla ve varsa alt yükleniciler yer almalıdır. Kıymetler tam değer üzerinden sigorta ettirilmelidir. Sözleşmesinde istenilmiş olması halinde, sigortalara ilişkin limitlerin işe başlama tarihinin yıl dönümündeki güncel değerlere yükseltilmesi zorunludur. Yüklenici, idarelerce istenen söz konusu sigortalara ilişkin poliçeleri ve ödeme kanıtlarını, iş fiili olarak başlamadan önce idareye vermek zorundadır. Sigortalar tamamlanmadığı sürece avans ve hakediş ödemesi yapılmaz. Sigorta poliçelerinde belirlenen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenici idareden bir istekte bulunamaz. Sigorta yükümlülüğünün kabul süresinin sonuna kadar olan süreçte devam edip etmeyeceği veya ne ölçüde devam edeceği, bu süreci düzenleyen madde hükümleri de göz önünde tutularak sözleşme veya eklerinde belirtilir. Sözleşmenin feshi veya işin/hesabın tasfiyesi halinde bu sigortalar, iş yeni yükleniciye ihale edilinceye kadar devam ettirilir ve bu süreye ilişkin sigorta giderleri ilk yükleniciye ait olur. Ancak bu süre, fesih veya tasfiye tarihinden başlamak üzere üç (3) ayı geçemez.” hükmü, “Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiçbir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir. Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “teklif fiyata dahil olan giderler” maddesi ve tip sözleşmenin 21 inci maddesinde yer almaktadır. 76.1.1 Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği” hükme bağlanmıştır. 76.1.2 Tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dahil olan giderler” maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek … sigorta … teklif fiyatına dahildir.” ifadesine yer verilmiştir. … 76.4. İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir. Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir. 76.5. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu belirtilerek sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlendiği ihalelerde, isteklilerden ihale aşamasında sigortaya ilişkin herhangi bir belge (taahhütname, sigorta poliçesi vb.) sunmaları istenmeyecektir. Bu durumda, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yüklenici tarafından sigorta poliçesi sunulacağına ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılacaktır.” açıklaması yer almaktadır. İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 250 gün süre ile çöp kamyonu kiralanması hizmet alım işi … ç) Miktarı: Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 250 gün süre ile 6 Adet 7+1 m3 Kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı çöp kamyonu, 1 Adet 15+1 m3 Kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı çöp kamyonu kiralanması hizmet alım işi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Ayvalık Belediyesi Temizlik İşleri Şantiyesi” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Araçları kullanacak şoförler idaremiz tarafından karşılanacaktır. İhale kapsamında çalıştırılacak tüm araçların akaryakıtı idaremize aittir. İhale kapsamında çalıştırılacak araçların tümünün periyodik bakımları, tamir-bakım, onarım, yedek parça, lastik, amortisman vb. giderleri yükleniciye aittir. Yüklenici araçların zorunlu trafik sigortası, kasko, MTV ve trafik muayenelerini (vizelerini) yaptıracak olup her türlü bakım, onarım ve korunmasına yönelik tüm sorumlulukları yükleniciye ait olacaktır. Araçlarla ilgili Zorunlu Mali Mesuliyet, Tam Kasko Sigortası, her türlü vergi ve buna benzer yasal gider ve yükümlülükler yükleniciye ait ve teklif fiyata dahildir. Ayrıca teknik şartnamede yükleniciye ait olduğu belirtilen tüm giderler teklif fiyata dahildir. 25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 250 (İkiYüzElli) gündür 9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Şartnamenin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “Ayvalık Belediyesi sorumluluk sınırlarındaki sokak, cadde, bulvarların ve kırsal mahallelerin evsel nitelikli katı atıkların toplanması ve nakli, cadde ve sokaklarda terk edilmiş ot ve dalların toplanması, katı atık aktarma istasyonuna nakli, boş arsaların, semt pazarlarının temizlenmesine yönelik Kiralanacak araçların çalışma prensipleri, genel ve teknik özelliklerini kapsar.” düzenlemesi, “İşin süresi” başlıklı 2’nci maddesinde “Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 7 takvim günü içerisinde araçlar teslim edilecek ve araçların idare tarafından teslim alınmasından itibaren 250 gündür. İşin Bitiş Süresi 31.12.2026'yı geçemez.” düzenlemesi, “Genel Şartlar” başlıklı 5’inci maddesinde “1) İhale kapsamında çalıştırılacak tüm araçların şoför ve akaryakıtı idare tarafından karşılanacaktır. 2) İhale kapsamında çalıştırılacak araçların tümünün periyodik bakımları, tamir-bakım, onarım, yedek parça, lastik, amortisman vb. giderleri yükleniciye aittir. 3) Yüklenici araçların zorunlu trafik sigortası, kasko, MTV ve trafik muayenelerini (vizelerini) yaptıracak olup her türlü bakım, onarım ve korunmasına yönelik tüm sorumlulukları yükleniciye ait olacaktır. Tüm araçların Trafik ve kasko sigortaları bütün teminatları kapsayacak şekilde (%100 sigorta esasına göre ) eksiksiz ve tam olarak yapılacaktır. 4) Sözleşme süresi boyunca araçların sevk ve idaresi, İdareye ait olacaktır. 5) Tüm araçlar; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 4925 Sayılı Karayolları Taşıma Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği ve Karayolları Taşıma Yönetmeliğine uygun olacaktır.…” düzenlemesi, “Araçların Çalıştırılmasına Yönelik Hususlar” başlıklı 6’ncı maddesinde “1) Sözleşme süresi boyunca araçların sevk ve idaresi İdareye aittir. 2) Tüm araçların çalışma saatleri, vardiyaları ve güzergahları idare tarafından hazırlanan çalışma programına göre belirlenecektir. 3) Yüklenici her türlü arızayı gidermek zorundadır. Arızadan dolayı ihale kapsamındaki hizmetlerin aksaması mazeret olarak kabul edilemez. 4) İhale kapsamındaki araçların arıza, hasar ve çeşitli nedenlerden dolayı çalışmaması halinde bu araçlar için herhangi bir ödeme yapılmayacaktır. … 6) Sürücü hatasından kaynaklanan hasar ve zararlar hariç olmak üzere aracın teknik ve donanım eksikliğinden kaynaklanan 3. şahıslara verilecek hasar, zarar ve ziyanlar yüklenici firma tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi, “Genel Hükümler” başlıklı 7’nci maddesinde “…4) Sürücü Hatasından kaynaklanmayan durumlarda Sigorta şirketleri veya 3'üncü şahıslar tarafından açılacak her türlü dava zarar ve ziyan taleplerine karşı yüklenici sorumludur. İdare bu gibi dava, şikayet vb. konularda hiçbir şekilde taraf ve muhatap değildir.” düzenlemesi, “Ceza İle İlgili Hükümler” başlıklı 8’inci maddesinde “1) Araçlarla ilgili trafik, sigorta, vergi vb. yasal sorumlulukların yüklenici tarafından yerine getirilecektir. Bu eksikliklerden dolayı trafik, maliye vb. kurumların uygulayacağı cezalar yüklenici tarafından ödenecektir. … 6)Sözleşme süresince sürücüden kaynaklı hatalı araç kullanımı veya trafik kurallarını ihlalde yükleniciye tebliğ edilen cezalar idare tarafından ödenecektir. Ancak yüklenici, sürücü hatalarından kaynaklanan ceza makbuzlarını, son ödeme tarihinden en az 7 (yedi) takvim günü öncesinden İdareye teslim edecektir, idareye teslim edilmeyen veya vaktinde teslim edilmeyen makbuzdan doğacak cezai mali ve yasal sorumluluk yükleniciye aittir. Trafik cezalarına itiraz durumu oluştuğunda, İdare yükleniciye konu ile ilgili beyan verecek. Resmi Kurumlara, Mahkemelere itiraz yüklenici tarafından yapılacak olup buna bağlı diğer tüm işlemleri yüklenici takip edip sonuçlandıracaktır. 7) Araçlarla ilgili Zorunlu Mali Mesuliyet, Tam Kasko Sigortası, her türlü vergi ve buna benzer yasal gider ve yükümlülükler yükleniciye ait olup, zamanında yerine getirilecektir. Bu eksiklerden kaynaklı doğacak her türlü ceza ve zararlar yükleniciye ait olacaktır. Araçtaki şoför ve yolcuların yaralanma veya ölümü halinde ödenecek tazminat miktarları kasko sigortasında belirtilecektir. 8) Yüklenicinin yasal ve sözleşme yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmemesi, yükümlülüklerini yerine getirirken gerekli özeni göstermemesi veya eksik yerine getirmesi sonucunda araçlarda doğacak arızalar sonucunda araçların kullanımından kaynaklanacak zararlardan da (İdare ve 3'üncü Şahıslara verilen zararlar dahil ) yüklenici sorumludur. Bu durumda idarenin bu nedenle uğrayacağı her türlü maddi ve manevi zarar ile ödemek zorunda kalacağı tazminatlar, faizle, yargılama masrafları vekalet ücreti ve benzeri her türlü bedel idare ödeme tarihinden başlamak üzere yasal faiziyle beraber yükleniciden tahsil edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. İhale dokümanında yer alan bilgilerden ihalenin konusunun 250 gün süre ile 7 adet çöp kamyonu kiralanması hizmet alım işi olduğu anlaşılmaktadır. İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde araçları kullanacak şoförlerin idare tarafından karşılanacağı, tüm araçların akaryakıtının idareye ait olduğu, ihale kapsamında çalıştırılacak araçların tümünün periyodik bakımları, tamir-bakım, onarım, yedek parça, lastik, amortisman vb. giderlerin yükleniciye ait olduğu, yüklenici araçların zorunlu trafik sigortası, kasko, MTV ve trafik muayenelerini yaptıracak olup her türlü bakım, onarım ve korunmasına yönelik tüm sorumlulukların yükleniciye ait olduğu, araçlarla ilgili zorunlu mali mesuliyet, tam kasko sigortası, her türlü vergi ve buna benzer yasal gider ve yükümlülükler yükleniciye ait ve teklif fiyata dahil olduğunun düzenlendiği görülmüştür. Aynı şekilde Teknik Şartname’de ihale kapsamında çalıştırılacak tüm araçların şoför ve akaryakıtının idare tarafından karşılanacağı, araçların tümünün periyodik bakımları, tamir-bakım, onarım, yedek parça, lastik, amortisman vb. giderleri yükleniciye ait olduğu, yüklenici araçların zorunlu trafik sigortası, kasko, MTV ve trafik muayenelerini yaptıracak olup her türlü bakım, onarım ve korunmasına yönelik tüm sorumlulukları yükleniciye ait olacağı, tüm araçların trafik ve kasko sigortaları bütün teminatları kapsayacak şekilde (%100 sigorta esasına göre) eksiksiz ve tam olarak yapılacağı, sözleşme süresi boyunca araçların sevk ve idaresinin idareye ait olacağı düzenlenmiştir. Ayrıca Teknik Şartname’nin 6’ncı maddesinin altıncı fıkrasında sürücü hatasından kaynaklanan hasar ve zararlar hariç olmak üzere aracın teknik ve donanım eksikliğinden kaynaklanan üçüncü şahıslara verilecek hasar, zarar ve ziyanların yüklenici tarafından karşılanacağı, aynı Şartname’nin 7’nci maddesinin dördüncü fıkrasında ise sürücü hatasından kaynaklanmayan durumlarda sigorta şirketleri veya 3'üncü şahıslar tarafından açılacak her türlü dava zarar ve ziyan taleplerine karşı yüklenici sorumlu olduğunun düzenlendiği, ayrıca Şartname’nin 8’inci maddesinin 6’ncı fıkrasında sözleşme süresince sürücüden kaynaklı hatalı araç kullanımı veya trafik kurallarını ihlalde yükleniciye tebliğ edilen cezaların idare tarafından ödeneceği, araçtaki şoför ve yolcuların yaralanma veya ölümü halinde ödenecek tazminat miktarları kasko sigortasında belirtileceği, Teknik Şartname’nin 8.7’inci maddesinde ise yüklenicinin yasal ve sözleşme yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmemesi, yükümlülüklerini yerine getirirken gerekli özeni göstermemesi veya eksik yerine getirmesi sonucunda araçlarda doğacak arızalar sonucunda araçların kullanımından kaynaklanacak zararlardan da, idare ve üçüncü şahıslara verilen zararlar dahil, yüklenici sorumlu olduğu, bu durumda idarenin bu nedenle uğrayacağı her türlü maddi ve manevi zarar ile ödemek zorunda kalacağı tazminatlar, faizle, yargılama masrafları vekalet ücreti ve benzeri her türlü bedel idare ödeme tarihinden başlamak üzere yasal faiziyle beraber yükleniciden tahsil edileceğinin düzenlendiği görülmüştür. Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca, yüklenicilerin işin görülmesi esnasında Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle, idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağı belirli kılınmış olup idarenin ise takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunmaktadır. Bu çerçevede, yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerine göre araçlara ilişkin hangi giderlerin teklif fiyata dahil olduğunun belirlendiği, ihale kapsamında çalıştırılacak tüm araçların şoför ve akaryakıtının idare tarafından karşılanacağı, araçların periyodik bakımları, tamir-bakım, onarım, yedek parça, lastik, amortisman vb. giderleri, zorunlu trafik sigortası, kasko, MTV ve trafik muayenelerinin teklif fiyata dahil olduğu, araçların trafik ve kasko sigortaları bütün teminatları kapsayacak şekilde tam olarak yapılacağı, sözleşme süresi boyunca araçların sevk ve idaresinin idareye ait olacağı, ayrıca sürücü hatasından kaynaklanan hasar ve zararların yüklenici tarafından karşılanmasının hariç tutulduğu, sürücü hatasından kaynaklanmayan durumlarda ise sigorta şirketleri veya 3'üncü şahıslar tarafından açılacak her türlü dava, zarar ve ziyan taleplerine karşı yüklenici sorumlu olduğunun düzenlendiği, sözleşme süresince sürücüden kaynaklı hatalı araç kullanımı veya trafik kurallarını ihlalde yükleniciye tebliğ edilen cezaların idare tarafından ödeneceği, araçtaki şoför ve yolcuların yaralanma veya ölümü halinde ödenecek tazminat miktarlarının kasko sigortasında belirtileceğinin düzenlendiği, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından iddia edildiği gibi sürücü hatasından kaynaklanan hasar ve zararların yüklenici tarafından karşılanmasının istenilmediği, söz konusu Teknik Şartname düzenlemelerinin yukarıda aktarılan mevzuata ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne uygun olduğu, bahse konu düzenlemelerin kamu yararı gözetilerek hizmetin kesintisiz bir şekilde sağlanması amacıyla getirildiği, ayrıca basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin ihale dokümanında yer verilen araçlara ilişkin gider kalemleri dikkate alınarak tekliflerini oluşturabileceği, mevcut doküman düzenlemelerinin tekliflerin oluşturulmasına engel bir nitelik taşımadığı ve isteklilerin tekliflerini eşit koşullarda vermesine engel bir durumun da söz konusu olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “…Yüklenici: Üzerine ihale yapılan ve sözleşme imzalanan istekliyi, … ifade eder.” hükmü, “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü, “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: … 3) İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgeler, 4) İsteklinin organizasyon yapısına ve ihale konusu işi yerine getirmek için yeterli sayıda ve nitelikte personel çalıştırdığına veya çalıştıracağına ilişkin bilgi ve/veya belgeler, … 6) İhale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, … Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır: a) İflas eden, tasfiye halinde olan, işleri mahkeme tarafından yürütülen, konkordato ilân eden, işlerini askıya alan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan. b) İflası ilân edilen, zorunlu tasfiye kararı verilen, alacaklılara karşı borçlarından dolayı mahkeme idaresi altında bulunan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan. c) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan. d) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan. e) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, mesleki faaliyetlerinden dolayı yargı kararıyla hüküm giyen. f) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğu bu idare tarafından ispat edilen. g) İhale tarihi itibariyle, mevzuatı gereği kayıtlı olduğu oda tarafından mesleki faaliyetten men edilmiş olan. h) Bu maddede belirtilen bilgi ve belgeleri vermeyen veya yanıltıcı bilgi ve/veya sahte belge verdiği tespit edilen. i) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılan. j) 17 nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen. Kurum, dördüncü fıkranın; (c) bendi ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının uygun görüşünü alarak sosyal güvenlik prim borcunun kapsamı ve tutarını; (d) bendi ile ilgili olarak, Gelir İdaresi Başkanlığının uygun görüşünü alarak vergi borcu kapsamına girecek vergileri; tür ve tutar itibariyle belirlemeye yetkilidir. Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28’inci maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez. (2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur.” hükmü, “İstenecek belgeler” başlıklı 29’uncu maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir: … (4) Yukarıda sayılan belgeler dışında, Kanunun 10 uncu maddesinde yer alan diğer belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılmak üzere isteneceği, ihale konusu işin niteliğine uygun biçimde ve bu Yönetmelikte düzenlenen esaslar çerçevesinde idare tarafından belirlenir….” hükmü, “Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler” başlıklı 30’uncu maddesinde “(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur. (2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez.” hükmü, “İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeye davet edilmesi” başlıklı 67’nci maddesinde “(1) Kanunun 41 inci maddesinde belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye on iki gün ilave edilir. (2) Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, sözleşme imzalanmadan önce ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. (3) Mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde kalan istekli, yasal yükümlülüklerini yerine getirerek sözleşme imzalamak zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilerek Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, ( )… Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere idareye sunulan bilgi ve/veya belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü, “İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeyi imzalamaması” başlıklı 68’inci maddesinde “(1) İhale üzerinde kalan isteklinin son başvuru ve/veya ihale tarihinde Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair bilgi ve/veya belgeleri veya kesin teminatı vermemesi ya da sözleşme imzalamaması durumunda, Kanunun 44’üncü maddesi hükümlerine göre, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının, ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilir. (2) Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, ancak sözleşme imzalanmadan önce ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. İdare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin son başvuru ve/veya ihale tarihinde Kanunun 10 uncu maddesinin 4’üncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair bilgi ve/veya belgeleri ve kesin teminatı vermesini istemek zorundadır.…” hükümleri, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İsteklilerden 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddenin dördüncü fıkrasına göre istenecek belgeler” başlıklı 17’nci maddesinde “… 17.6.1. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin “İhale dışı bırakılma” başlıklı maddelerinde; İhale üzerinde kalan istekliden, 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına dair belgelerin sözleşme imzalanmadan önce istenilmesinin zorunlu olduğu ve bu belgelerin, ihale usulüne göre son başvuru ve/veya ihale tarihinde isteklinin anılan bentlerde belirtilen durumlarda olmadığını göstermesi gerektiği hükme bağlanmıştır.…” açıklaması, “İstenecek belgeler” başlıklı 65’inci maddesinde “65.1. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 29 uncu maddesinde; idareler tarafından ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere hangi belgelerin istenilmesinin zorunlu olduğu ve hangi belgelerin istenemeyeceği belirtilmiştir. Bunun dışında kalan hallerde, idarelerce ilanda ve dokümanda belirtilmek kaydıyla, anılan maddede yer verilen belgelerden gerekli görülenler ile makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, kapasite raporu ve kalite ve standarda ilişkin belgelerin ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ilgili maddeleri ve bu Tebliğde yapılan açıklamalar doğrultusunda istenilmesi mümkün bulunmaktadır. …” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 250 gün süre ile çöp kamyonu kiralanması hizmet alım işi … ç) Miktarı: Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 250 gün süre ile 6 Adet 7+1 m3 Kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı çöp kamyonu, 1 Adet 15+1 m3 Kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı çöp kamyonu kiralanması hizmet alım işi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Ayvalık Belediyesi Temizlik İşleri Şantiyesi” düzenlemesi, “İhale dışı bırakılma ve yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. İsteklilerin, ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde belirtilen durumlarda olmaması gerekmektedir. Anılan maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (d) bentleri hariç, bu durumlarında değişiklik olan istekli, İdareye derhal bilgi verecektir. 10.2. Bu Şartnamenin 9 uncu maddesi uyarınca ihaleye katılamayacak olanlar ile 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca ihale dışı bırakılma nedenlerini taşıyan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. 10.3. 4734 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışta bulunduğu tespit edilenler hakkında, ayrıca fiil veya davranışın özelliğine göre aynı Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” düzenlemesi, “Sözleşme yapılmasında İdarenin görev ve sorumluluğu” başlıklı 40’ıncı maddesinde “ 40.1. İdarenin sözleşme yapılması konusunda yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde istekli, 4734 sayılı Kanunun 42 ve 44 üncü maddelerinde yer alan sürelerin bitimini izleyen günden itibaren en geç beş gün içinde, on gün süreli bir noter ihbarnamesi ile durumu İdareye bildirmek şartıyla, taahhüdünden vazgeçebilir. 40.2. Bu takdirde geçici teminat serbest bırakılır/iade edilir ve istekli teminat vermek için yaptığı belgelendirilmiş giderleri isteyebilir.” düzenlemesi, “Diğer hususlar” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (R): Araç Kiralama/0,77Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 7 takvim günü içerisinde araçlar teslim edilecek ve araçların idare tarafından teslim alınmasından itibaren 250 gündür. İşin Bitiş Süresi 31.12.2026'yı geçemez.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “ 9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 250 (İkiYüzElli) gündür 9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Genel Hükümler” başlıklı 7’nci maddesinde “1) Araçların sözleşme tarihi itibari ile trafiğine çıkmasına mani bir durum olmadığı (muayene geçerliliği, trafikten men, haciz-yakalama kararı vb.) ve araç özelliklerinin Emniyet Müdürlüğü/Ticaret Odası kayıtları ile uyumlu olduğu belgelendirilecektir. Belgelendirme gerekli bilgileri içeren ruhsat ve iş makinesi tescil belgesi sunularak yapılabileceği gibi ilgili araçlar için Bölge Trafik Müdürlüğü iş makineleri için Ticaret Odasından alınmış yazı da kabul edilecektir. Üstyapılı araçların üst yapısının araçtan daha eski olmadığının tevsiki için üstyapının montaj tarihinde kesilmiş faturasının sözleşme safhasında sunulması zorunludur. Yukarıda sayılan tüm belgelerin aslı veya noter onaylı suretlerinin sunulması zorunludur. Kiralanmış, Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve ekipman, kira sözleşmelerinin, sözleşme safhasında sunulması zorunludur. İş ortaklığında makine, teçhizat ve ekipman ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından sağlanabilir….” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda aktarılan Teknik Şartname’de üst yapılı araçların üst yapısının araçtan daha eski olmadığının tevsiki için üstyapının montaj tarihinde kesilmiş faturasının sözleşme safhasında sunulmasının zorunlu olduğu, ayrıca kiralanmış, geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve ekipman ve kira sözleşmelerinin yüklenici tarafından sözleşme safhasında idareye sunulacağının düzenlendiği anlaşılmıştır. Kamu ihale mevzuatında, idarelerin ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, isteklilerden mesleki ve teknik yeterliliklerin belirlenmesine ilişkin olarak bilgi ve belge isteyebileceği hüküm altına alınmış, hangi belgelerin istenilmesinin zorunlu olduğu ve hangi belgelerin istenemeyeceği belirtilmiştir. Bahse konu mevzuat hükümlerinden, idare tarafından ihale konusu işin niteliğine göre mevzuatta belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağının, ihale dokümanında ve ihale ilânında belirtileceği, ayrıca yeterlik değerlendirmesi için istenen belgelerin ve yeterlik değerlendirilmesinde aranılacak kriterlerin ihale ilanı ve idari şartnamede belirtilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. İncelemeye konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde isteklilerin ihaleye katılabilmeleri için anılan maddede sayılan belgeleri ve yeterlik kriterlerine ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri bu kapsamda sunulması gereken bilgi ve belgelere yönelik düzenlemelere yer verildiği, bu çerçevede 17.02.2026 tarihli İhale İlanı’nda ve ihale dokümanının parçası İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde söz konusu araçların üst yapısının araçtan daha eski olmadığının tevsiki için üstyapının montaj tarihinde kesilmiş faturalara ilişkin belgelerin yeterlik kriteri olarak istenilmediği tespit edilmiştir. Teknik Şartname’de yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, araçların üst yapısının araçtan daha eski olmadığının tevsiki için üstyapının montaj tarihinde kesilmiş faturalara ilişkin belgelerin yüklenici tarafından sunulmasının talep edildiğinin anlaşıldığı, 4734 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “yüklenici”nin üzerine ihale yapılan ve sözleşme imzalanan istekli olarak ifade edildiği, dolayısıyla anılan maddede yer alan koşulun sözleşme imzalandıktan sonra hüküm ifade edeceği, bahse konu belgelerin sözleşme imzalandıktan sonra sunulacağı, İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde sayılan belgeler dışındaki belgelerin tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak dikkate alınmayacağı düzenlemesi de göz önüne alındığında, Teknik Şartname'nin 7’nci maddesinde yer verilen faturalara ilişkin belgelerin, teklif sunan tüm isteklilerden istenilmediği, yükleniciden istenildiğinin anlaşıldığı, düzenlemede belgelerin sözleşme safhasında istenilmesi ifadesinden bu belgelerin sözleşmeden önce sunulacağı anlamının çıkarılamayacağı, anılan belgelerin işin yürütebilmesi için idarece gerekli görülen belgeler olduğu anlaşılmıştır. Bu çerçevede, Teknik Şartname'nin 7’nci maddesinde yer verilen faturalara ilişkin belgelerin istenilmesinin idarenin takdir hakkı çerçevesinde kaldığı ve kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık içermediği, iddia konusu hususların rekabeti kısıtlayıcı nitelikte düzenlemeler olmadığı, ayrıca şikayete konu edilen Teknik Şartname’de yer verilen belgelerin yükleniciden sözleşme aşamasında (diğer bir ifade ile sözleşme imzalanmasını müteakip) sunulmasının talep edildiği ve sözleşme tarihi itibarıyla bu şartların sağlanmasının açıkça ifade edildiği, dolayısıyla bu belgelerin ihaleye katılım bakımından yeterlik kriteri/belgesi niteliği taşımadığı, öte yandan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda yer verilen 30’uncu maddesi çerçevesinde, idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemelerin teknik şartnamede yapılabileceği ve bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin sunulması gerektiğinin teknik şartnamede düzenlenebileceği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 4) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde “Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların; … b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı, Yükleniciye iade edilir. Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanunî vergi kesintilerinin yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir. …” hükmü, Anılan Kanun’un “İdarenin sözleşmeyi feshetmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder: a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi, b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, Hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” hükmü, Aynı Kanun’un “Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 25’inci maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sözleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek. b) Sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek. c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak. d) Taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar vermek. e) Bilgi ve deneyimini idarenin zararına kullanmak veya 29 uncu madde hükümlerine aykırı hareket etmek. f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek. g) Sözleşmenin 16 ncı madde hükmüne aykırı olarak devredilmesi veya devir alınması.” hükmü, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde; a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması, e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas alınır. Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir. Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir. Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usul ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.” hükmü, 5018 sayılı Kanun'un 71’inci maddesine dayanılarak hazırlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 4’üncü maddesinde “…b) İlgili: Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gerçek ve/veya tüzel kişi ya da kişileri, … ç) Kamu zararı: Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasından doğan zararı, … h) Sorumlu: Kamu zararının oluşmasına sebep olan kamu görevlisini…” hükmü, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in “Kamu zararının tespiti ve bildirilmesi” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Kamu zararı 6 ncı maddede belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle; a) Kontrol, denetim veya inceleme, b) Sayıştayca kesin hükme bağlama, c) Yargılama, sonucunda tespit edilir. (2) Tespit edilen kamu zararına ilişkin yazı, tutanak, rapor, ilâm ve benzeri belgeler ilgili kamu idaresine gönderilir.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Alacak takip dosyası” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Tespit edilerek kamu idarelerine bildirilen kamu zararından doğan alacakların her biri için takibe yetkili birimce alacak takip dosyası açılır. (2) Sayıştayca düzenlenen sorgular ihbar kabul edilerek yaptırılan kontrol, denetim veya incelemenin değerlendirilmesi sonucunda kamu zararının oluştuğuna karar verilmesi durumunda da yukarıdaki fıkra hükmüne göre alacak takip dosyası açılır. (3) Alacağın tespit, takip ve tahsiline ilişkin bütün belgeler alacak takip dosyasında muhafaza edilir.” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “Kamu zararından doğan alacağın tebliği ve takibi” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Kamu zararından doğan alacaklar, takibe yetkili birimce sorumlular ve ilgililerin bilinen adreslerine imzaları alınmak suretiyle veya 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. (2) Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen kamu zararından doğan alacakların sorumlulara ve ilgililere tebliğ işlemlerine, 7/A maddesi gereğince yapılacak değerlendirme işlemlerinin tamamlanarak değerlendirme formunun takibe yetkili birime ulaştırıldığı tarihten itibaren beş iş günü içerisinde başlanır. Tebliğde; borcun miktarı, sebebi, doğuş tarihi, faiz başlangıç tarihi, ödeme yeri belirtilir ve sorumlulara ve/veya ilgililere ödeme, itiraz veya sulh teklifinde bulunmak üzere otuz gün süre verilir. a) Sorumluların ve/veya ilgililerin varsa itirazları 15 gün içinde sonuçlandırılır. Bu süre içinde sonuçlandırılmayan başvurular reddedilmiş sayılır. İtiraz, merkezde üst yönetici, taşrada ise idarenin taşrada bulunan en üst yöneticisi tarafından, gerek görülmesi halinde harcama birimi ve/veya hukuk biriminin de görüşüne başvurularak sonuçlandırılır. b) Sorumlu ve/veya ilgililerin taksitlendirme taleplerini de içeren sulh başvuruları; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelerde, 26/9/2011 tarihli ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre, kapsamdaki diğer kamu idarelerinde ise özel mevzuatındaki hükümlere göre sonuçlandırılır. c) İtiraz ve sulh başvurularını değerlendirme işlemlerinin sekretarya hizmetlerini takibe yetkili birim yürütür. (3) Sayıştay sorguları üzerine yapılan değerlendirme sonucuna göre tahsil edilmesi gerektiği bildirilen kamu zararı alacaklarının sorumlulara ve ilgililere tebliğinde de aynı şekilde işlem yapılır. (4) Kamu zararı alacaklarının yapılan tebligata rağmen sorumlular ve/veya ilgililerce süresinde rızaen ödenmemesi, sulh teklifinde ya da itirazda bulunulmaması halinde sürenin bitiminden itibaren beş iş günü içerisinde, sulh teklifinin ya da itirazın idare tarafından reddedilmesi halinde ise bu ret tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde ve her hâlükârda 30 günlük ödeme süresinden sonra ilgili alacak takip dosyası, alacağın tahsili için takibe yetkili birimce kamu idaresini temsile yetkili hukuk birimine gönderilir. (5) Kesinleşen Sayıştay ilâmlarının tebliğinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu hükümleri uygulanır. (6) Mahkemelerce hükme bağlanan ve taraflara tebliğ edilen, kamu zararından doğan alacaklara ilişkin kararın kesinleşmesi beklenmeksizin takip işlemlerine başlanır.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Kamu zararından doğan alacakların tahsil şekilleri” başlıklı 12’nci maddesinde “(1) Kamu zararından doğan alacaklar, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edilir. (2) Tespit edilen kamu zararları; a) Rızaen ve sulh yolu ile ödenmek, b) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak, c) 2004 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak, suretiyle tahsil edilir.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinde “…(8) Her ne suretle olursa olsun, idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz. ...” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici, (a) İşlerin yürütülmesine, tamamlanmasına ve işlerde olabilecek kusurların düzeltilmesine ilişkin olarak bütün kanun, KHK, tüzük, yönetmelik, kararname, genelge, tebliğ ve diğer ilgili mevzuata, (b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” hükmü, Anılan Şartname’nin “Kesin teminatın ve ek kesin teminatın geri verilmesi” başlıklı 51’inci maddesinde “Taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun şekilde yerine getirildiği usulüne göre anlaşıldıktan ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesinin getirilmesi halinde yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmüş ise kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatın yarısı, garanti süresinin sonunda tamamı; garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir. Yüklenicinin sözleşme konusu işler nedeniyle idareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan yasal vergi kesintilerinin kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde kesin teminat ve ek kesin teminat, 4735 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi hükmüne göre paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir. Yukarıdaki hükümlere göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki (2) yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına veya sigorta şirketine iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir.” açıklaması, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Teminat mektuplarının iadesi” başlıklı 18.4’üncü maddesinde “18.4.1. İş tamamlandığı halde ilgilisi tarafından iadesi istenmemiş, ancak mektup üzerinde öngörülen geçerlilik süresini doldurduğu için teminat olma vasfını yitirmiş olan kesin teminat mektupları ile Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sosyal güvenlik borcu bulunmadığına ilişkin yazıların geç verilmesi ve kesin teminat mektuplarının geçerlilik süresinin dolması durumunda geçerlilik süresi dolan kesin teminat mektuplarına ilişkin olarak, idarelerce 4735 sayılı Kanunun 13 ve 14 üncü maddeleri gereğince işlem yapılacaktır. 18.4.1.1 İdarelerce SGK tarafından sosyal güvenlik borcu bulunmadığına ilişkin yazıların geç verilmesi sebebiyle kesin teminat mektuplarının geçerlik süresinin dolmasına meydan verilmeksizin işlemlerin tekemmül ettirilmesini teminen, 4735 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince, yükleniciler tarafından yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar SGK’dan ilişiksiz belgesi getirilmemesi halinde kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına mahsup edilecek, varsa kalanı yükleniciye geri verilecektir. Kesin teminatların paraya çevrilmesi esnasında yüklenicinin SGK’ya olan borcunun miktarının bilinememesi halinde, Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmeliğin “Kesin Teminatın İadesi” başlıklı 7 nci maddesi gereğince işlem tesis edilerek, yüklenicinin tespit edilecek borcu Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili biriminin hesabına yatırılacak ve varsa kalanı yükleniciye geri verilecektir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 250 gün süre ile çöp kamyonu kiralanması hizmet alım işi … ç) Miktarı: Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 250 gün süre ile 6 Adet 7+1 m3 Kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı çöp kamyonu, 1 Adet 15+1 m3 Kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı çöp kamyonu kiralanması hizmet alım işi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Ayvalık Belediyesi Temizlik İşleri Şantiyesi” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Hakediş Ve Ödemeler” başlıklı 9’uncu maddesinde “…7) Hak edişlerde yapılabilecek hatalardan dolayı yükleniciye fazla ödenen miktarlar yüklenicinin istihkakından kesilir. Sayıştay ve İç işleri Bakanlığınca yapılan denetimlerde çıkarılacak fazla ödemeler yüklenicinin o işe ait teminatından kesilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin Ayvalık Belediyesi sorumluluk sınırlarındaki sokak, cadde, bulvarların ve kırsal mahallelerin evsel nitelikli katı atıkların toplanması ve nakli, cadde ve sokaklarda terk edilmiş ot ve dalların toplanması, katı atık aktarma istasyonuna nakli, boş arsaların, semt pazarlarının temizlenmesine yönelik 7 adet çöp kamyonu kiralanması hizmet alımı işi olduğu anlaşılmıştır. 4735 sayılı Kanun'un 13’üncü maddesine göre, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların, yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra, alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamının yükleniciye iade edileceği; Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 55’inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, her ne suretle olursa olsun idarece alınan teminatların haczedilemeyeceği ve üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağı, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi'nin 51’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre, yüklenicinin sözleşme konusu işler nedeniyle idareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan yasal vergi kesintilerinin kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde kesin teminat ve ek kesin teminatın 4735 sayılı Kanun'un 13’üncü maddesine göre paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edileceği, varsa kalanının yükleniciye geri verileceğine yer verildiği; dolayısıyla kesin teminatın hangi hallerde iade edileceğinin ihale mevzuatında sayma yoluyla belirlendiği, bu haller arasında iş bitiminden sonra Sayıştay ve İçişleri Bakanlığınca yapılan denetimlerde çıkarılacak fazla ve yanlış ödemelerin yer almadığı açıktır. Diğer taraftan, Sayıştay ve İçişleri Bakanlığınca yapılan denetimlerde çıkarılacak fazla ve yanlış ödemelerin tespitine yönelik olarak 5018 sayılı Kanun'un 71’inci maddesine dayanılarak hazırlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te, kamu zararından doğan alacakların sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edileceği, tespit edilen kamu zararlarının rızaen ve sulh yolu ile ödenmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılması, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uygulanması suretiyle tahsil edileceğinin belirtildiği, bu bağlamda kamu zararı alacaklarının tahsiline yönelik olarak doğrudan ilgili yüklenicinin teminatından re'sen kesinti yapılamayacağı, yukarıda belirtilen usuller çerçevesinde tahsil edilebileceği anlaşılmıştır. Bu durumda, hem kamu ihale mevzuatı hem de 5018 sayılı Kanun ve Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te, ihale konusu işin bitiminden sonra Sayıştay ve İçişleri Bakanlığınca yapılan denetimlerde çıkarılacak fazla ve yanlış ödemelerin yüklenicinin o işe ait teminatından doğrudan kesileceğine dair açık bir kurala yer verilmediği, aksine Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te kamu zararı alacaklarının yukarıda belirtilen usuller çerçevesinde tahsil edilebileceğinin belirtildiği, dolayısıyla ilgili yüklenicinin teminatından bu kapsamda doğrudan kesinti yapılamayacağı, ihale dokümanının da mevzuata uygun olarak düzenlenmesi gerektiği dikkate alındığında, ihale dokümanı kapsamında olan Teknik Şartname’nin 9’uncu maddesinin 7’nci fıkrasında yer alan düzenlemenin mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez…” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin toplam 4 (dört) iddiasından 2 (iki) iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı (2/4) olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 129.385,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 64.692,50 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline, 2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.